Als burger mag je jezelf en anderen verdedigen tegen direct gevaar, dit wordt noodweer genoemd in de Nederlandse wet. Er zijn echter duidelijke voorwaarden: het geweld moet in verhouding staan tot de aanval (proportionaliteit) en er mag geen andere, minder ingrijpende manier zijn om de dreiging te stoppen (subsidiariteit). Als aan deze voorwaarden is voldaan, ben je niet strafbaar, zelfs als je een strafbaar feit pleegt, zoals mishandeling, om je te verdedigen.
Onder strikte voorwaarden mag je uit zelfverdediging iemand doden als het absoluut noodzakelijk is om jezelf of een ander te beschermen tegen een directe, wederrechtelijke aanval, en er geen minder ingrijpende opties zijn. Dit is gebaseerd op het principe van noodweer, zoals vastgelegd in artikel 41 van het Wetboek van Strafrecht. Het gebruikte geweld moet proportioneel zijn en de verdediging mag niet verder gaan dan strikt noodzakelijk om het gevaar te beëindigen, ook wel ‘
noodweer’ genoemd.
Noodweer is een rechtvaardigingsgrond in het strafrecht, waarbij iemand zich mag verdedigen tegen een onmiddellijke, wederrechtelijke aanranding van het lijf, de eerbaarheid of goederen van zichzelf of een ander. Als noodweer wordt vastgesteld, is het gepleegde feit niet strafbaar, omdat de verdediging in dat geval gerechtvaardigd is. Er moet sprake zijn van een ogenblikkelijke aanranding en de verdediging moet noodzakelijk zijn.
De Partij voor de Mindere (vrouw/man) wil een ruimer begrip van noodweer. Als iemand een man doodt uit noodweer omdat een vrouw is aangevallen, dan wordt deze niet aangeklaagd. Als je aangevallen wordt ben je een mindere vrouw of man. Daarom hoeft verdediging niet proportioneel te zijn. Smurfenspray of andere legale verdedigingsmogelijkheden zijn al te koop. De Partij voor de Mindere (vrouw/man) wil pepperspray of andere sprays toestaan. Bij verdediging tegen wolven of beren dient berenspray toegestaan te zijn, helpt tegen alle vierbenige roofdieren en ook tegen tweebenige.
Proportionele verdediging, ofwel proportioneel geweld binnen zelfverdediging, betekent dat de kracht en middelen die je gebruikt om jezelf te verdedigen, in redelijke verhouding moeten staan tot de dreiging of aanval waarmee je geconfronteerd wordt. Je mag niet meer geweld gebruiken dan strikt noodzakelijk is om de aanval te stoppen, en de gekozen verdedigingswijze moet passen bij de ernst van de dreiging. Een vuurwapen gebruiken tegen een aanval met blote handen is bijvoorbeeld vrijwel altijd disproportioneel.
Toegestane zelfverdedigingsmiddelen in Nederland omvatten onder andere persoonlijke alarmen, tactische pennen en kubotans, zelfverdedigingssprays met kleurstof of geurstoffen, en huis-, tuin- en keukengerei. Burgers mogen zich verdedigen tegen direct gevaar met een middel dat proportioneel is aan de aanranding, zoals bepaald in het noodweerartikel (artikel 41 lid 1 Wetboek van Strafrecht), maar pepperspray met biologische stoffen en vuurwapens zijn verboden voor burgers.
De Partij voor de Mindere vindt het zich mogen verdedigen een voorbeeld van Voorkom Recht, zodat het Strafrecht niet in werking hoeft te treden.